Category Archives: άρθρα

Τάσος Λύτρας: “Τα ελάφια της Πάρνηθας” (Χριστουγεννιάτικη αφήγηση και συλλογισμοί)

[Φωτ.Τάσος Λύτρας. Πατήστε στην εικόνα για να μεγεθυνθεί]

    Τα ελάφια της Πάρνηθας   (Χριστουγεννιάτικη Αφήγηση και συλλογισμοί)

Πριν από τη μεγάλη καταστροφή, συνήθιζα να πραγματοποιώ μοναχικές περιπλανήσεις στους δασικούς δρόμους και τα μονοπάτια της Πάρνηθας.

Πολλές φορές άφηνα να με πιάνει η νύχτα, στην αρχή για να καταπολεμήσω τους φόβους του άγνωστου, που είχα ως άνθρωπος της πόλης, κι ύστερα για να απολαμβάνω τους θορύβους του δάσους που τη νύχτα παίρνουν μια εξωκοσμική υπόσταση.

Στις περιπλανήσεις αυτές, κατά το σούρουπο, είχα πολλές φορές την ευκαιρία να παρατηρήσω και να θαυμάσω, την κοινωνική και αλληλέγγυα συμπεριφορά των ελαφιών, που δεν γνωρίζω αν έχει μελετηθεί συστηματικά.

Κάποτε βρέθηκα στο Πλατύ Βουνό, να περπατώ σε μια πλαγιά, όταν άκουσα χαμηλότερα ποδοβολητά που πήγαιναν κι έρχονταν. Πλησίασα, με περιέργεια και προσοχή, αντίθετα στον άνεμο. Κρυμμένος πίσω από ένα κέδρο, είχα την εξαιρετική ευκαιρία να δώ ένα τσούρμο ελαφάκια που έπαιζαν σ’ ένα μακρύ ξέφωτο. Έτρεχαν κατά μήκος του πέρα – δώθε συναγωνιζόμενα σε ταχύτητα. Ύστερα βάλθηκαν να κυνηγιούνται τρέχοντας ακανόνιστα στο ίδιο ξέφωτο κι ανάμεσα στα έλατα, πραγματοποιώντας απότομους ελιγμούς και άλματα. Πιο κεί δυό μεγάλα θηλυκά ελάφια στέκονταν και επιτηρούσαν τα παιχνίδια των μικρών. Έβλεπα ένα είδος σχολικής εκπαιδευτικής εκδρομής.

Μια άλλη φορά, τέτοιες μέρες Χριστουγέννων, με την Πάρνηθα γεμάτη χιόνια, βρέθηκα να περπατώ στο δασικό δρόμο πίσω από το Άρμα. Ξάφνου πρόβαλε μπρός μου, απ’ το πλάϊ του δρόμου, το κεφάλι ενός ελαφιού. Κοιταχτήκαμε. Είχα διαβάσει ότι το ελάφι είναι ζώο δειλό και περίμενα να τραπεί σε φυγή, όπως κι από την εμπειρία μου γνώριζα μέχρι τότε. Όμως αυτό συνέχισε να με κοιτά. Έμεινα ακίνητος, κολοκάθησα κιόλας αργά για να μικρύνω τον όγκο μου. Η απόσταση που μας χώριζε ήταν μικρή και, αν και πολύ το ήθελα, δεν αποφάσισα να βγάλω ούτε την φωτογραφική μου μηχανή απ’ το σακίδιο, μην το τρομάξω. Αυτό, με αργές και προσεκτικές κινήσεις βγήκε ολόκληρο στο δρόμο χωρίς να παραμερίσει το βλέμμα του από πάνω μου. Ύστερα, αφού μάλλον βεβαιώθηκε ότι δεν αποτελώ κίνδυνο, προχώρησε μέχρι τη μέση του δρόμου. Στάθηκε και κοίταξε πίσω του. Τότε, από το ίδιο σημείο, πρόβαλε ένα δεύτερο ελάφι, μόνο που αυτό ήταν τραυματισμένο. Κουτσαίνοντας, περπατούσε με δυσκολία στηριζόμενο στα τρία του πόδια. Το τέταρτο πόδι, ένα από τα πίσω, το φύλαγε ανασηκωμένο (χτυπημένο από ατύχημα ή τα σκάγια λαθροκυνηγού, ποιος ξέρει;). Σαν έφτασε δίπλα στο πρώτο προχώρησαν αργά μαζί, διέσχισαν το δρόμο και χάθηκαν ανάμεσα στα έλατα. Έμεινα κάμποση ώρα στην ίδια θέση προσπαθώντας να κατανοήσω τη σκηνή που μόλις είχα δει. Αναμφίβολα ήταν εκδήλωση συντροφικότητας και αλληλεγγύης. Το πρώτο ελάφι εκτέθηκε στον κίνδυνο της επαφής μας για να προστατέψει τον τραυματισμένο του σύντροφο αρνούμενο να τον εγκαταλείψει.

Από τότε, πολλές φορές έχω ανασύρει στη σκέψη μου τις σκηνές που περιέγραψα. Τις περισσότερες φορές λησμονούμε ότι οι κανόνες που διέπουν τις λειτουργίες της Φύσης ισχύουν και για τους ανθρώπους. Η κοινωνικότητα κι η αλληλεγγύη δεν είναι αποκλειστικά προνόμιά μας. Για τα ελάφια είναι συνθήκη επιβίωσης. Για εμάς, εκτός από συνθήκη επιβίωσης, είναι και γνώρισμα πολιτισμού.

Τώρα, στην εποχή του νεοβαρβαρισμού, προσπαθούμε να επαναδιαπλέξουμε τους δεσμούς κοινωνικότητας και αλληλεγγύης για να αντιπαρατεθούμε στους επελαύνοντες Ούννους που λεηλατούν πάλι και καταστρέφουν τις ζωές, την πατρίδα μας και το φυσικό της περιβάλλον.

Έπρεπε να περιμένουμε την έλευση των βαρβάρων;                                                                                                                                                     27/12/2011

Τάσος Λύτρας

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: O Τάσος Λύτρας είναι Ορειβάτης, Ερασιτέχνης Βοτανικός, Νομικός Περιβάλλοντος κ.λπ.

Advertisements

Να επαναλειτουργήσει η ιστορική λεωφορειακή γραμμή 714 Πλατεία Βάθη – Πάρνηθα/ Δεν μπορεί να είναι μοναδικό κριτήριο το κέρδος

Καταργήθηκε η ιστορική λεωφορειακή γραμμή 714 Πλατεία Βάθη – Πάρνηθα. Ο λόγος; – Μικρή κίνηση επιβατών.

Το γεγονός ότι δεκάδες φίλοι της ορεινής πεζοπορίας και της φύσης είτε από επιλογή είτε επειδή δεν είχαν Ι.Χ. έκαναν χρήση του λεωφορείου δεν είχε καμία αξία για τους ιθύνοντες το ΟΑΣΑ που με μοναδικό κριτήριο το κέρδος αποφάσισαν και διέταξαν την κατάργηση της γραμμής.

Απαιτούμε να επαναλειτουργήσει η γραμμή 714 και θα συντονίσουμε τον αγώνα μας και με άλλες δυνάμεις για να προβάλλουμε και να διεκδικήσουμε το δίκαιο αίτημά μας.

Διαβάστε περισσότερα ΕΔΩ.

Οι Ρομπέν των Δασών (της Πάρνηθας)

Το άγρυπνο βλέμμα των Ελλήνων «Ρομπέν των Δασών» εποπτεύει τις καταπράσινες πλαγιές της Πάρνηθας και «χτενίζει» την ευρύτερη περιοχή ψάχνοντας εστίες φωτιάς που μπορεί να αποβούν καταστροφικές για τον τελευταίο πνεύμονα της Αττικής.

Στο πυροφυλάκιο Μόλας η πανοραμική θέα από την κορυφή του εθνικού δρυμού κόβει την ανάσα. Η «Espresso» έχει πιάσει θέση στο διώροφο ξύλινο παρατηρητήριο του συλλόγου ΕΔΑΣΑ, που βρίσκεται γαντζωμένο πάνω σε βράχους και ανάμεσα σε τεράστια δέντρα, και με τα κιάλια στα χέρια ετοιμάζεται να εκτελέσει βάρδια πυροφύλαξης συντροφιά με τον Ηλία, την Αννα και τη Δέσποινα, τρία από τα πλέον «μάχιμα» μέλη της εθελοντικής οργάνωσης που φυλάει σκοπιές νυχθημερόν για να προστατέψει τα δάση της Αττικής.

Οι Εθελοντές Δασοπυροπροστασίας Αττικής (ΕΔΑΣΑ) είναι ένα περιβαλλοντικό μη κερδοσκοπικό σωματείο που ιδρύθηκε πριν από είκοσι τέσσερα χρόνια από παρέα ορειβατών και σπηλαιολόγων οι οποίοι επισκέπτονταν συχνά την Πάρνηθα και θέλησαν να συμβάλλουν στην προστασία και διάσωση των δασών της. Ετσι, σε συνεργασία με την Πυροσβεστική και το Δασαρχείο Πάρνηθας οργανώθηκαν σε ομάδες και ξεκίνησαν νυχτερινές πυροφυλάξεις επιτηρώντας το μεγαλύτερο μέρος του βουνού.

Σήμερα ο σύλλογος ΕΔΑΣΑ αποτελείται από ογδόντα μόνιμα μέλη, αλλά και περίπου τριακόσιους εθελοντές που όταν τελειώνουν τις δουλειές τους ανεβαίνουν στα φυλάκια της Σκίπιζας και της Μόλας και εκτελούν δίωρες πυροφυλάξεις.

Σύμφωνα με όσα δηλώνει ο 33χρονος Ηλίας Τζηρίτης, αντιπρόεδρος του συλλόγου, κάθε μέλος μπορεί να κάνει όσες υπηρεσίες θέλει και όποια μέρα τον εξυπηρετεί, ενώ οι βάρδιες ξεκινούν στις 21.00 το βράδυ και τελειώνουν στις 6.00 το πρωί.

Ο ίδιος μας λέει πως «το ραντεβού της κάθε ομάδας δίνεται στο τελεφερίκ και από εκεί ανεβαίνουμε όλοι μαζί στα ππυροφυλάκια. Σε κάθε ομάδα υπάρχει ένας εκπαιδευμένος υπεύθυνος πυροφύλαξης, ενώ οι υπόλοιποι είναι απλοί εθελοντές. Αν κάποιος από τους εθελοντές δει κάτι περίεργο κατά τη διάρκεια της βάρδιάς του τότε ειδοποιεί τον υπεύθυνο, που με τη χρήση της πυξίδας και του χάρτη εντοπίζει το σημείο της φωτιάς. Μόλις γίνει αυτό, τότε ειδοποιούμε την Πυροσβεστική μέσω ασυρμάτου και δίνουμε το ακριβές στίγμα. Αυτή είναι η αποστολή μας. Πολλές φορές η δουλειά του πυροφύλακα φαίνεται άχαρη, αλλά είναι πολύ σημαντική. Ο σωστός πυροφύλακας δεν αιφνιδιάζεται από τη φωτιά, αλλά αντίθετα την αιφνιδιάζει».

Πέρα από τις αρμοδιότητες που έχει επωμιστεί ως αντιπρόεδρος του συλλόγου, ο Ηλίας εργάζεται ως περιβαλλοντολόγος, ενώ ασχολείται και με την ορειβασία (όπως και τα περισσότερα μέλη των ΕΔΑΣΑ).

Αναφορικά με την πρώτη του σκοπιά στην Πάρνηθα, μας λέει πως «το 1999 έμαθα για τον σύλλογο από έναν φίλο μου. Η πρώτη μου εμπειρία ήταν μια βραδινή βάρδια στο φυλάκιο της Σκίπιζας, που βρίσκεται σε υψόμετρο πάνω από 1.000 μέτρα και βλέπει από Ασπρόπυργο και Σαλαμίνα μέχρι το Αλιβέρι Εύβοιας. Από τότε… κόλλησα και πλέον είμαι αντιπρόεδρος του συλλόγου και υπεύθυνος της ομάδας δασοπυρόσβεσης. Μια αξέχαστη βραδιά ήταν τον Μάιο του 2007, όταν ανακατασκευάζαμε το φυλάκιο της Σκίπιζας. Τότε είχε φτιαχτεί μόνο η πλατφόρμα και κάναμε εκεί τις πυροφυλάξεις. Θυμάμαι πως μας είχε τύχει μια πανέμορφη νύχτα με φεγγάρι και άπνοια. Ημασταν με τους υπνόσακους κάτω από τα αστέρια και όταν κοιτάζαμε τριγύρω νομίζαμε πως ήμασταν πάνω σε ένα μαγικό χαλί».

Οι τρεις πυροφύλακες μας λένε πως όλα τα μέλη του συλλόγου είναι πλέον μια μεγάλη και δεμένη ομάδα, που όμως καλό θα ήταν να μεγαλώσει ακόμη περισσότερο προκειμένου να γίνεται πιο σωστή δουλειά.

«Αν είχαμε περισσότερους εθελοντές, τότε θα μπορούσαμε να επανδρώσουμε πιο πολλά φυλάκια», μας λέει ο Ηλίας και συμπληρώνει:. «Η αλήθεια είναι πως στο θέμα του εθελοντισμού είμαστε ακόμη πίσω σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Για παράδειγμα, στη Γερμανία το 70% του πυροσβεστικού σώματος αποτελείται από εθελοντές».

Αναφορικά με τον εθελοντισμό στη χώρα μας, ο ίδιος μας λέει πως «πιστεύω πως μια φωτιά εκτός από καταστροφή, είναι και μια μεγάλη ευκαιρία προκειμένου η κοινωνία να αφυπνιστεί και να ενεργοποιηθεί ακόμη περισσότερο. Αυτό συνέβη στη Σάμο, που αποτελεί πρότυπο εθελοντισμού: οι μεγάλες φωτιές κατέστρεψαν ένα σημαντικό τμήμα των δασών της, αλλά παράλληλα αφύπνισαν τους κατοίκους και πλέον στο νησί λειτουργούν πολύ δυνατές και μάχιμες ομάδες πυρόσβεσης. Εμείς, ως ΕΔΑΣΑ, είμαστε σε επικοινωνία με πολλές εθελοντικές ομάδες της Αττικής. Πάντως, πρέπει κάποια στιγμή να γίνει μια σοβαρή εκστρατεία ενημέρωσης του κόσμου, γιατί σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Πυροσβεστικής, το 70% των πυρκαγιών οφείλεται σε ανθρώπινη αμέλεια».

«Η πρώτη πυροφύλαξη μου έμεινε αξέχαστη»

Η 38χρονη Αννα Τρικατζή εργάζεται ως φιλόλογος και αποτελεί ενεργό μέλος του συλλόγου ΕΔΑΣΑ από το 2007. Στον ελεύθερο χρόνο της ασχολείται με τις πυροφυλάξεις και την ορειβασία. Η ίδια μας λέει: «Μου αρέσει η νύχτα στο βουνό, οι πορείες μέσα από τα μονοπάτια, αλλά και η παρέα, που όσο περνάει ο καιρός γίνεται καλύτερη. Φέτος παρακολούθησα την εκπαίδευση της δασοπυρόσβεσης, ενώ παράλληλα συμμετέχω σε πυροφυλάξεις στα φυλάκια. Η πρώτη μου πυροφύλαξη ήταν στο φυλάκιο της Σκίπιζας και μου έχει μείνει αξέχαστη. Κάθε νύχτα είναι εξίσου όμορφη. Πρόκειται για μοναδική εμπειρία. Είναι μια γρήγορη απόδραση από την πόλη, μια μικρή αλλά δυνατή τζούρα γεμάτη οξυγόνο».

«Οι νύχτες στο βουνό είναι μαγικές»
Η Δέσποινα Οικονόμου είναι 31 ετών, εργάζεται ως ιδιωτική υπάλληλος και δηλώνει ερωτευμένη με τη φύση, αφού μεγάλωσε σε ένα χωριό κοντά στα Γιάννενα. Η ίδια δηλώνει στην «Espresso» πως «όταν κάποια στιγμή ήρθα στην Πάρνηθα έπαθα… σοκ, αφού δεν πίστευα ότι υπάρχει ένα τόσο όμορφο δάσος δίπλα στην Αθήνα. Με τα παιδιά του συλλόγου ΕΔΑΣΑ γνωρίστηκα τυχαία, ενώ η πρώτη μου πυροφύλαξη ήταν στη Σκίπιζα. Ολα τα παιδιά ήταν ευγενικά και μου συμπεριφέρθηκαν με σεβασμό. Οι γυναίκες που θέλουν να συμμετέχουν αλλά το σκέφτονται δεν θα πρέπει να έχουν ενδοιασμούς, γιατί πρόκειται για έναν πολύ σοβαρό σύλλογο. Γενικά, περνάμε πολύ όμορφα. Φέρνουμε τα φαγητά μας και τρώμε όλοι μαζί, ενώ μέχρι τις 12.00 συνήθως καθόμαστε όλοι μαζί και συζητάμε. Οι νύχτες στο βουνό είναι μαγικές. Επικρατεί απόλυτη ηρεμία, αδειάζει το μυαλό σου και ξεκουράζεσαι. Φυσικά, δεν ερχόμαστε στο φυλάκιο για να κοιμηθούμε, αλλά για να προστατεύσουμε το δάσος. Προσωπικά, αισθάνομαι μεγάλη ευθύνη την ώρα της βάρδιας».

INFO: Ο σύλλογος ΕΔΑΣΑ ιδρύθηκε το 1987 και έκτοτε δραστηριοποιείται στον τομέα της πυροφύλαξης και δασοπυρόσβεσης, ενώ τα μέλη του συμμετέχουν σε αναδασώσεις, σηματοδότηση και διάνοιξη μονοπατιών αλλά και ενημερώσεις.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΞΙΩΤΗΣ
Φωτ.: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΚΟΛΦΟΜΗΤΣΟΣ

πηγή: www.espressonews.gr

“Νίπτει τας χείρας του” ο Οργανισμός Αθήνας για τη δημιουργία Τεχνοπόλεως στο σώμα της Πάρνηθας

Το παρακάτω άρθρο δημοσιέτηκε στην Αυγή,  ημερομηνία δημοσίευσης: 20/02/2011 (δείτε το και εδώ)

Σταυρογιάννη Λ.
Σε ρόλο Πόντιου Πιλάτου ο Οργανισμός Αθήνας αποφάσισε την ανανέωση των περιβαλλοντικών όρων για την υποδοχή βαριάς χρήσης στο σώμα της Πάρνηθας Βιομηχανικής Επιχειρηματικής Περιοχής, σαν να μην μεσολάβησαν οι καταστροφικές πυρκαγιές του 2007. Εν τω μεταξύ, στις 9 Μαρτίου, εκδικάζεται στο ΣτΕ η προσφυγή 93 πολιτών, η οποία είχε κατατεθεί πριν από δύο χρόνια κατά του Προεδρικού Διατάγματος του ΥΠΕΧΩΔΕ (40707/20080), με το οποίο επιτρέπει τη ΒΕΠΕ στην προστατευόμενη περιοχή της Πάρνηθας ως ζώνη προστασίας Ε 7! Για την ιστορία, η ΒΕΠΕ προέκυψε ύστερα από αίτημα των ενδιαφερομένων το 2003 και εξαιρέθηκε ολόκληρη έκταση πεντακοσίων στρεμμάτων, όταν στην αρχική μελέτη του Οργανισμού Αθήνας περιλαμβάνονταν στη Β Ζώνη Προστασίας με χρήσεις αναψυχής, περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, υπαίθριου αθλητισμού κ.ά. Στη συνέχεια, με νόμο του 2003, καθορίστηκε η χρήση ΒΕΠΕ και ακολούθησε ΚΥΑ το 2004, με την οποία καθορίστηκε η θέση, η έκταση και τα όρια της Τεχνόπολης Ακρόπολις, η έγκριση του φορέα ΒΕΠΕ και της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων σε έκταση 216 στρεμμάτων. Η περιοχή βρίσκεται στο διάσελο ανάμεσα στους ορεινούς όγκους της Πάρνηθας και της Πεντέλης και είχε χρησιμοποιηθεί παλιά ως λατομείο αργίλου από την ΑΓΕΤ Ηρακλής. Η ισχύς των περιβαλλοντικών όρων έληξε τον Δεκέμβριο του 2009 και η εταιρεία “Τεχνόπολη – Ακρόπολις” Πάρκο Επιχειρήσεων Υψηλής Τεχνολογίας και Έρευνας Α.Ε. καταθέτει φάκελο για την ανανέωση των περιβαλλοντικών όρων, ενώ πληροφορίες αναφέρουν ότι “βιάζεται” ιδιαίτερα να ενταχθεί και σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα του ΕΣΠΑ. Η εκτελεστική επιτροπή του Οργανισμού Αθήνας αποφάσισε, στις 12 Ιανουαρίου, κατά πλειοψηφία την ανανέωση των περιβαλλοντικών όρων. Ταυτόχρονα εκφράζει και… ευχές για τη σύνταξη των μελετών που θα ακολουθήσουν: “Κατά το δυνατόν μη εξάντληση των θεσμοθετημένων πολεοδομικών μεγεθών, με σκοπό τη μεγαλύτερη προσέγγιση της κλίμακας των κτηρίων και τη λειτουργική προσαρμογή του συνόλου στο φυσικό περιβάλλον -στις κατευθύνσεις για την εκπόνηση της κυκλοφοριακής μελέτης, που θα ανατεθεί μετά την έγκριση ανανέωσης των περιβαλλοντικών όρων, να διασφαλίζεται τόσο η αρμονική κυκλοφοριακή ένταξη και εξυπηρέτηση της άμεσης περιοχής της ΒΕΠΕ όσο και η απαιτούμενη κυκλοφοριακή ικανότητα και λειτουργικότητα του συστήματος κόμβων και δρόμων που σχετίζονται με την πρόσβαση στη ΒΕΠΕ διαμέσου της εθνικής οδού Ε 75 με βάση τις ανάγκες εξυπηρέτησης του κυκλοφοριακού φόρτου σχεδιασμού που προβλέπει η ΜΠΕ του έργου. Επίσης, στον γεωμετρικό σχεδιασμό των εξωτερικών συνδέσεων της ΒΕΠΕ θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η με τους προσφορότερους δυνατούς περιβαλλοντικούς όρους σύνδεση με το σιδηροδρομικό δίκτυο της άμεσης περιοχής, καθώς και με το πολεοδομικό συγκρότημα Αθηνών”. Ό,τι προβλέπεται συνολική δόμηση 110.000 τ.μ. κτηρίων γραφείων, συνεδριακών κέντρων κ.λπ., ύψους έως και 11 μέτρων στο σώμα της Πάρνηθας, προφανώς θεωρείται ήσσονος σημασίας. Στην ιστοσελίδα της εταιρείας πρόεδρος αναφέρεται από την 6η Ιουλίου του 2010 ο Νικόλαος Παπανδρέου. Σε κάθε περίπτωση η σπουδαιότητα της περιοχής και οι παρατυπίες για τη βίαιη αλλαγή χρήσης αναδεικνύονται στην αίτηση ακύρωσης. Δηλαδή: * Αποτελεί Τοπίο Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους και είναι ιδιαίτερου περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος (με έντονο ανάγλυφο, χαράδρες, ρέματα και δασικές εκτάσεις ή δάση). * Βρίσκεται στον αυχένα της μοναδικής σύνδεσης του ορεινού όγκου της Πάρνηθας με αυτόν της Πεντέλης και είναι ο φυσικός «διάδρομος» των ρευμάτων των βορείων ανέμων, που αποτελούν το 65% του συνόλου των ανέμων και πνέουν από τον νότιο Ευβοϊκό κόλπο με κατεύθυνση τον Σαρωνικό κόλπο καθαρίζοντας την ατμόσφαιρα του Λεκανοπεδίου Αθηνών από τους ρύπους και το φωτοχημικό νέφος, με αποτέλεσμα να μειώνεται ουσιωδώς η επιφάνεια της διατομής του «διαδρόμου» αυτού, ρυπαίνοντας την ατμόσφαιρα με την προσέλκυση της κυκλοφορίας 4.000 αυτοκινήτων, ημερησίως, για τη μετακίνηση 7.000 μόνιμων εργαζόμενων και 500-1.000 επισκεπτών, γεγονός το οποίο ενέχει σοβαρότατους κινδύνους για το ιδιαίτερα ευαίσθητο μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2007 οικοσύστημα της Πάρνηθας, αλλά και τις ευεργετικές επιπτώσεις του τελευταίου, μέσω αερισμού και δροσισμού, στο σύνολο του Λεκανοπεδίου Αττικής, στοιχείο το οποίο δεν έχει αναλυθεί και εκτιμηθεί, αφού δεν υπήρξε Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση, για την αλλαγή της χρήσης. Προς επιβεβαίωση όλων αυτών παρατίθενται αποσπάσματα από το 305/2006 Πρακτικό Επεξεργασίας του του Προεδρικού Διατάγματος για την προστασία της Πάρνηθας (Ε τμήμα), το οποίο έκρινε τη διαφύλαξη των παραπάνω φυσικών «διαδρόμων» «…καθοριστικής σημασίας παράγοντα για την προστασία των κατοίκων του Λεκανοπεδίου», καθώς αυτοί «…διευκολύνουν τα ρεύματα ανανέωσης του αέρα στην πρωτεύουσα», μη αποδεχόμενο την εξαίρεση της εν λόγω έκτασης από το καθεστώς προστασίας του ορεινού όγκου της Πάρνηθας, κρίνοντας την αντίθετη στο άρθρο 24 του Συντάγματος, καθώς και στους στόχους και κατευθύνσεις του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας. Ειδικότερα για το Προεδρικό Διάταγμα του 2008 επισημαίνεται ότι εκδόθηκε: “- Σε αντίθεση με τις διατάξεις των παρ. 1 και 2 του άρθρου 24 του Συντάγματος, όπως αυτές πάγια ερμηνεύονται από το ΣτΕ στις περιπτώσεις ρυθμίσεων που επιβαρύνουν το περιβάλλον, όπως συμβαίνει στη συγκεκριμένη περίπτωση, αφού με αυτό δυσμενοποιούνται οι γεωργοκτηνοτροφικές χρήσεις γης που ίσχυαν, έως αυτό, στην έκταση, βάσει του Π.Δ. 5.12.1979, επιτρέποντας τις χρήσεις ΒΕΠΕ που καθορίζονται στο άρθρο 1, του Ν. 2545/1997, – Με έρεισμα τη με αριθμό Φ/Α/19.2/22514/1025/13.12.2004 ΚΥΑ χωροθέτησης της ΒΕΠΕ όπως αυτή τροποποιήθηκε με τη με αριθμό Φ/Α/19.2/12050/1266/24.12.2006 όμοιά της, που είναι μη νόμιμη για τους παραπάνω λόγους 1 και 2. – Χωρίς την πραγματοποίηση Στρατηγικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης, με τη σύνταξη και υποβολή Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, τη διεξαγωγή διαβουλεύσεων με το κοινό και συνεκτίμηση των αποτελεσμάτων, κατά παράβαση των διατάξεων της ΥΠΕΧΩΔΕ/ΕΥΠΕ/οικ.107017/28.8.2006, ΚΥΑ. – Με πλάνη περί τα πράγματα, σχετικά με την αναγκαιότητα χωροθέτησης και εγκατάστασης, ΒΕΠΕ – Τεχνόπολης, στη συγκεκριμένη θέση, αφού με το Π.Δ. 20.2.2003 για τη ΖΟΕ Μεσογείων που εκδόθηκε σε εναρμόνιση με τους στόχους και τις κατευθύνσεις του ΡΣΑ είχε ήδη καθορισθεί η περιοχή του Δήμου Σπάτων της Νομαρχίας Αν. Αττικής με τα στοιχεία (Κ3), για τον σκοπό αυτόν και – Κατά παράβαση των συνταγματικών επιταγών της παρ. 1 του άρθρου 24 για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, όπως εξειδικεύτηκαν για τα Λατομεία με τις διατάξεις των Ν. 1428/1984 και Υ.Α. 11-5η/Φ/17402/1984 και ερμηνεύονται πάγια από το ΣτΕ, αφού η έκταση την οποία αφορά είναι παλιός λατομικός χώρος, που έπρεπε να αποκατασταθεί, βάσει των διατάξεων της, με αριθμό Δ10/Φ68/ΟΙΚ 4437/1.3.2001 ΚΥΑ”.

το ελατοδάσος της Πάρνηθας

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

Συμπερασματικά σχόλια – Προτάσεις

Η σκιαγράφηση της βιοϊστορίας του ελατοδάσους της Πάρνηθας επιχειρήθηκε με την “αναμόχλευση” των σημαντικότερων μεταβολών του, χρησιμοποιώντας έμμεσες κυρίως πληροφορίες, λόγω έλλειψης άμεσων και συνεχόμενων για το συγκεκριμένο θέμα. Υποστηρίζεται όμως πως οι έμμεσες πληροφορίες συνέβαλαν στον προσδιορισμό των χρονικών ορίων και της διάρκειας των σημαντικότερων μεταβολών του, με μέγεθος απόκλισης από το πραγματικό τους, ανάλογο με τις τυχόν διαφορές της κατανομής των διακυμάνσεων της μέσης ετήσιας θερμοκρασίας αέρα της Πάρνηθας από τις αντίστοιχες του πλανήτη μας. Επομένως, με τα όρια αυτά, η μακραίωνη πορεία του ελατοδάσους διαιρέθηκε, κατά προσέγγιση, σε περιόδους μετοίκησης και εγκλιματισμού, σταθερότητας, υποβαθμίσεων, ανακάμψεων κ.λπ. ως εξής:

• Στην περίοδο πρωτομετοίκησης και εγκλιματισμού αυτού στην Πάρνηθα (15,4 – 10,4 Χιλιάδες Χρόνια Πριν από Σήμερα Περίπου (ΧΧΠΣΠ))

• Στην περίοδο σταθερότητας και κανονικής ανάπτυξης αυτού (10,4 – 7,3 ΧΧΠΣΠ)

• Στην θερμή μεταπαγετώδη περίοδο υποβάθμισης του ελατοδάσους και πιθανής διείσδυσης της δρυός στα ψηλότερα της Πάρνηθας (7,3 – 4,0 ΧΧΠΣΠ)

• Στην περίοδο αυτοανάκαμψης της ελάτης και πιθανής εκτόπισης της δρυός. (2.000 π.Χ. – 800 π.Χ.)

• Στην περίοδο αντίστασης του ελατοδάσους στις ισχυρές ανθρώπινες παρεμβάσεις (800 π.Χ. – 360 π.Χ.)

• Στην περίοδο ακμής του ελατοδάσους κατά τους Μακεδονικούς, Ρωμαϊκούς, Βυζαντινούς και Οθωμανικούς Χρόνους. (360 π.Χ. – 1828 μ.Χ.)

• Στην περίοδο συνέχισης της ακμής του ελατοδάσους στην ελεύθερη Ελλάδα (1828 – 1900)

• Στην περίοδο βαθμιαίας υποβάθμισης αυτού έως την πυρκαγιά του 2007 (1900 – 2007)

Εκτός των παραπάνω μεταβολών, στο ελατοδάσος εκδηλώθηκε και μεγάλη πυρκαγιά το 1803. Παρόμοιες πυρκαγιές πρέπει να εκδηλώθηκαν πολλές φορές στο παρελθόν και κυρίως από φυσικά αίτια (π.χ. από κεραυνούς). Η φυσική αποκατάσταση όμως του ελατοδάσους μετά από τέτοιες φυσικές διαταραχές και σε χρόνο που δεν μπορεί βέβαια να εκτιμηθεί, δείχνει τη ζωτικότητα που είχε τότε το οικοσύστημα για αυτοανάκαμψη. Αυτή βιολογικά και περιβαλλοντικά οφείλονταν στην ύπαρξη εδάφους και καλής φυσικής αναγέννησης άλλων ειδών για τη σκίαση των ελατιδίων, στην έλλειψη προβλημάτων βοσκής και ατμοσφαιρικής ρύπανσης, σε περισσότερες βροχές, χαμηλότερη θερμοκρασία αέρα κ.λπ. Επομένως η σύγκριση της ζωτικότητας και δυναμικότητας της “καμένης” Πάρνηθας τότε και τώρα, δείχνει τις κυριότερες “δραστηριότητες” που πρέπει να υλοποιηθούν για τη βελτίωση των φυσικών της συνθηκών μετά την πυρκαγιά του 2007 και την επιτάχυνση έτσι της αποκατάστασης του ελατοδάσους της.

Το παρόν άρθρο δημοσιεύεται και στο τεύχος (41) του περιοδικού του ΕΘΙΑΓΕ.

Πληροφορίες

Δρ. Γεώργιος Μπαλούτσος

Δασολόγος – Υδρολόγος

Εμμανουήλ Μπενάκη 138, Αθήνα

Τηλ. 2103300578, Κιν. 6946 903659

Γιάννη Σχίζα: ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ (2)

Συνεχίζουμε δημοσιεύοντας μεγάλα αποσπάσματα από το βιβλίο του Γιάννη Σχίζα «Τα Βουνά του Κόσμου». Επιλέγουμε να παρουσιάσουμε ολόκληρο το κεφάλαιο για το «Έτος των Βουνών και του Οικοτουρισμού» (2002) γιατί είναι διαχρονικό και προετοιμάζει ένα νέο θέμα που θα αναρτήσουμε στη συνέχεια, «2011 – Έτος των δασών».
———-

Γιάννη Σχίζα: ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ (2)
2002, Έτος Βουνών και Οικοτουρισμού

Η ανακήρυξη του 2002 ως “έτους βουνών και οικοτουρισμού”από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, δείχνει αναμφισβήτητα μια κατακτημένη συνείδηση σχετικά με το ρόλο και τη σημασία των ορεινών όγκων. Η συνείδηση αυτή δεν ήταν απλά και μόνο συνέπεια της «συνάντησης» των βουνών με τις νέες αναπτυξιακές τάσεις της ψυχαγωγικής βιομηχανίας, επομένως και με τα σχετικά προβλήματα:
Επί πλέον προέρχοταν από την μακρόχρονη, φιλότιμη, πολλές φορές θεωρούμενη «άχαρη» ή «περιθωριακή» εργασία των ανθρώπων της ορειβασίας, που ήταν ταυτόχρονα οικολόγοι και γνώστες των προβλημάτων της άγριας ζωής: Δηλαδή ανθρώπων που ήταν ενήμεροι της διαλεκτικής των βιοτόπων, που κατανοούσαν τη σχέση «ποιοτήτων και ποσοτήτων», τη σχέση ζωοπληθυσμών και ζωτικού χώρου, τα χωρικά προαπαιτούμενα της επιβίωσης πολλών απειλουμένων ειδών. Π.χ. οι Χατζησαρβάνης και Αδαμακόπουλος κατέθεταν το 1987 ένα σχέδιο για την επανασύνδεση τεχνητά αποκομμένων βιοτόπων δια μέσου της δημιουργίας «ζωνών προστασίας» – που θα ήταν ουσιαστικά «δρόμοι» των ζώων στους ορεινούς όγκους της Ρούμελης για τη μετάβασή τους από περιοχή σε περιοχή, που θα γεφύρωναν δηλαδή «ζωτικούς χώρους» και θα επέτρεπαν την επικοινωνία, τον εμπλουτισμό και τη γενετική ανανέωση των πληθυσμών.[163.Νέα Οικολογία, Φεβρουάριος 1987]. Continue reading

Γιάννη Σχίζα: TA ΒΟΥΝΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ (1)

Το βιβλίο του Γιάννη Σχίζα “Τα Βουνά και άλλα κείμενα” κυκλοφόρησε το 2003 με αφορμή το Παγκόσμιο Έτος Βουνού. Ορισμένα κείμενα του Γιάννη είχαν δημοσιευτεί στο περιοδικό ΟΙΚΟΤΟΠΙΑ σε ειδικό αφιέρωμα για τα Βουνό. Ο Γιάννης Σχίζας έχει γράψει και ένα βιβλίο για τον Υμηττό (1991). Θα παρουσιάσουμε ορισμένα αποσπάσματα από το βιβλίο αρχίζοντας από τον πρόλογο.

 

Σε μια εποχή έντονης αστικοποίησης, τα βουνά ακολουθούν την τύχη της περιφέρειας που βρίσκεται σε απόσταση από τα μεγάλα αστικά κέντρα: Οι πληθυσμοί τους φθίνουν, οι παραγωγικές δραστηριότητες υποχωρούν, οι αξίες της γης παίρνουν καθοδική πορεία, ενώ οι κοινωνικές υποδομές υποαξιοποιούνται, συντηρούνται με δυσκολία, ή ακόμη καταρρέουν. Οπωσδήποτε σε ορισμένες περιπτώσεις η ύπαρξη «συγκριτικών πλεονεκτημάτων» επιτρέπει σε κάποιες ορεινές κοινωνίες να επιβιώνουν και μάλιστα να αναπτύσσονται. Σε άλλες πάλι περιπτώσεις, παρ’ όλο που οι οικονομίες των βουνών αδυνατούν να ανταγωνισθούν την αγροτική οικονομία μεγάλης κλίμακας που αναπτύσσεται στις πεδιάδες, η ομορφιά της φύσης και του τοπίου γίνονται πόλος έλξης για τον τουρισμό και οι άνθρωποι του βουνού μεταμορφώνονται σε τυπικούς «υποδοχείς» ξένων επισκεπτών. Όπου όμως η ορεινή φύση είναι φτωχή από παραγωγική άποψη αλλά ταυτόχρονα όχι ελκυστική ή συγκοινωνιακά προσιτή στους κατοίκους των πόλεων, οι πληθυσμοί των βουνών υποχωρούν, ακόμη και εκμηδενίζονται… Όμως αυτό το δοκίμιο, που πρωτοεμφανίστηκε σε πρωτόλεια μορφή στα τεύχη 21 και 22 της «Οικοτοπίας», δεν έχει σαν κύριο θέμα τους οικονομικούς και κοινωνικούς μετασχηματισμούς του ορεινού χώρου: Τους μετασχηματισμούς που επιταχύνονται ιδιαίτερα μέσα στο νέο οικιστικό καθεστώς των «μεγαπόλεων» και της γενικότερης αστικοποίησης του πληθυσμού… Οι στοχεύσεις του επίσης αναφέρονται στις περιβαλλοντικές αλλαγές, στο βουνό ως πεδίο εντατικής «αξιοποίησης» μέσων για ψυχαγωγικούς σκοπούς, στο περιεχόμενο των νέων μορφών αναψυχής και στα σπορ, στο «κατορθωματικό» πνεύμα που διαπνέει πολλούς ορειβάτες, στη χρήση του ελεύθερου χρόνου των «καταναλωτών» της υπαίθρου. Εξ άλλου και η ιστορία της ορειβασίας, μια καθόλου ευκαταφρόνητη διαδοχή γεγονότων και καταστάσεων, με την μελαγχολία που εκπέμπει καθώς μοιραία παραπέμπει στην μεταβατικότητα και προσωρινότητα της ζωής, έχει επίσης θέση σε αυτό το δοκίμιο. Κι ακόμη έχει θέση η υπογράμμιση μιας υπαρκτής φυσιολατρίας , που είναι διαφορετική και «εναλλακτική» σε σχέση με τον φυσιοβόρο καταναλωτισμό: Που συμπορεύεται με τον υπαρξιακό στοχασμό αλλά και με τον ορθό «φυσιογνωστικό» λόγο, που εκτρέφει το δέος και το σεβασμό απέναντι στο ανυπέρβλητο μεγαλείο της φύσης χωρίς να εκτρέπεται σε μεταφυσικές φαντασιώσεις… Που είναι άσχετη και αντίπαλη με το «ωραιοθηρικό» πνεύμα της συλλογής τουριστικών «σουβενίρ», χωρίς βαθύτερο ενδιαφέρον στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος, στον εκχυδαϊσμό του τοπίου, στην αποσάθρωση των τοπικών κοινωνιών….. Σήμερα τα Βουνά του κόσμου, πενήντα χρόνια μετά την ανάβαση του Χίλαρυ στην κορυφαία των κορυφών των Ιμαλαΐων, έστω και υπό καθεστώς απειλής, εξακολουθούν να είναι φορείς αρκετών «αδιατάρακτων» μορφών χλωρίδας, πανίδας, τοπίων και τοπικών πολιτιστικών καταστάσεων. Και μέσα από αυτή την σχετική «αταραξία» τους εξακολουθούν να υπογραμμίζουν τη φυσικότητα των πραγμάτων, που αλλοιώνεται έντονα σε άλλους χώρους ….. Καθώς το περιβάλλον υφίσταται διαρκώς σε μεγαλύτερες δόσεις την ανθρώπινη παρέμβαση και γίνεται όλο και πιο «ανθρωποποίητο», τα βουνά λειτουργούν σαν ντοκουμέντα μιας ιστορίας που διαδραματίζοταν πέρα από τον πολιτισμό. Γι αυτό και η νοσταλγία, η επιστροφή στις ρίζες της ζωής, η αναπόληση της υπαρξιακής περιπέτειας, εξακολουθούν να είναι συνιστώσες της ανθρώπινης βούλησης για ορειβασία … Τα βουνά στη τρέχουσα, «συγχρονική» τους μορφή, και πολύ περισσότερο στην διαχρονική τους εξέλιξη, συνιστούν ένα θέμα συναρπαστικό και αχανές, σχετικά με το οποίο θα μπορούσαν να γραφτούν χιλιάδες βιβλία . Θέμα ως προς το οποίο η κάθε επίδειξη ασυνάρτητης «ευρυμάθειας» θα ήταν γελοία. Προφανώς, η παρούσα εργασία δεν επιχειρεί να παρουσιάσει συνοπτικά αυτό το αχανές βάθος και πλάτος! Απλά και μόνο προσεγγίζει το θέμα επιχειρώντας κάποιες διαπιστώσεις με λογική συνοχή, που να στηρίζουν ορισμένα συμπεράσματα ή τουλάχιστον να συνοψίζουν αυτά για παραπέρα έλεγχο, που να μπορούν να διαβάζονται από τον αναγνώστη χωρίς να αποτελούν απλή σώρευση υλικού και στοιχείων προς χρήση μεταγενέστερων έργων – όπως συχνότατα γίνεται. Ακόμη προσεγγίζει το θέμα με μια πρόθεση ολικής καταγραφής, όχι μόνο με αποκλειστικό στόχο την «καταγγελία» διαφόρων καταστάσεων – κατά τα πρότυπα της γνωστής «κινηματικής» γκρίνιας διαφόρων οικολόγων ακτιβιστών – αλλά επί πλέον και για την ανάδειξη των στοιχείων εκείνων που σαγηνεύουν, που εκπέμπουν ομορφιά και μαγεία, που κάνουν τη ζωή για ένα παραπάνω λόγο αξιοβίωτη. Η εργασία αυτή επιχειρεί επίσης να καταγράψει τους κινδύνους στην ορειβατική πρακτική, τις απώλειες γυμνασμένων σωμάτων αλλά και αλλοτριωμένων ψυχών, χωρίς όμως να προσχωρήσει σε μια μίζερη και εκφοβιστική κινδυνολογία. Χωρίς να παραγνωρίσει την ενδόμυχη ανάγκη του σωματικού παιχνιδιού για μικρά και μεγάλα «παιδιά», έστω και υπό δύσκολες συνθήκες, έστω και με την ανάληψη κάποιων κινδύνων. Εννοείται επί πλέον ότι το δοκίμιο για τα βουνά προσδιορίζεται από την οπτική γωνία του γράφοντος, με τις ανεπάρκειες και αδυναμίες που αυτή συνεπάγεται: Δηλαδή από το βάθος και το πλάτος των γνώσεών του, από την μικρή ορειβατική του εμπειρία, από την Ελληνική του ταυτότητα ..Ίσως ακόμη και από την αγωνία του μπροστά στην υπό διαμόρφωση, «εξημερωμένη» και συνθετική φύση, από την άφρονη παρεμβατικότητα του ανθρώπου σε όλα τα γεωγραφικά μήκη, πλάτη και ύψη….